U izdanju Matice srpske nedavno je objavljena monografija Marijane Jelisavčić Karanović Kako se kalio horor. Knjiga je nastala kao deo projekta „Paralelni svetovi i imaginarne teritorije u srpskoj i stranim književnostima“, koji se realizuje u okviru Odeljenja za književnost i jezik Matice srpske i bavi istraživanjem dela srpske i stranih književnosti, kao i njihovih odnosa sa književnim ostvarenjima iz ranijih epoha.

Autorka prikazuje nastanak, razvoj i sazrevanje domaće horor proze, od književnosti srpskog predromantizma, preko pozicioniranja i razvoja horor tradicije tokom devetnaestog veka, do savremene domaće produkcije, uključujući pojedinačna dela, antologije, ali i kritičku literaturu.

U delima Jovana Čokrljana, Milovana Vidakovića i Jevstatija Mihajlovića autorka identifikuje i analizira elemente horora i pokazuje njihov formativni uticaj na razvoj žanra horora u srpskoj književnosti, dajući ujedno doprinos novom kritičkom sagledavanju njihovog stvaralaštva, čime potvrđuje značaj fantastičnog diskursa kao nepravedno zamenarenog dela naše kulturne i književne istorije.

Analizira brojna dela domaćih autora, od Jovana Grčića Milenka, Sime Matavulja, Momčila Nastasijevića, Mihajla Pantića i Milovana Glišića, pa sve do savremene domaće horor proze, književnosti strave za decu i pokreta signalizma, koji više od pola veka ima brojne dodirne tačke sa književnim hororom.

Identifikovanjem i tumačenjem motivskih, tematskih i stilskih osobenosti, folklornih elemenata, likova, uloge i karakteristika vampira, vukodlaka, veštice i drugih čudesnih, natprirodnih i neprirodnih bića, te gotskih motiva, uključujući predmete, likove, lokalitete, smrt i zagrobni život, autorka ukazuje na značajne paralele sa stranom književnom produkcijom, od ranog engleskog gotskog romana i dela Horasa Volpola, En Redklif, Metjua Gregorija Luisa, preko Nikolaja Gogolja i Žaka Kazota, do Stivena Kinga i drugih velikana savremenih horor književnosti, ovaj naslov biće vredan i značajan ne samo ljubiteljima i izučavaocima iz akademske sfere, nego i svima onima koje zanima književni horor.

Recenzenti knjige su prof. dr Ljiljana Pešikan Ljuštanović, prof. dr Mladen Jakovljević, prof. dr Radoslav Eraković i dr Željko Tešić.

Štampanje ovog izdanja omogućio je Pokrajinski sekretarijat za kulturu, javno informisanje i odnose s verskim zajednicama Vojvodine i Fondacija Mile Dragić.

SADRŽAJ:

• Reč autora
• Uvod u srpski horor: Milovan Vidaković i Jevstatije Mihajlović
• Čudesna sudbina Jovana Čokrljana i njegovog „romantičeskog“ i pomalo horor romana
• Žena kao saveznik đavola: lik furije Alekto u kontekstu evropske horor proze s kraja XVIII i početka XIX veka
• Metamorfoze nečiste sile u srpskoj fantastičnoj prozi XIX veka
• Posle dvadeset (i još dvadeset) godina: srpska horor priča nekad i sad
• Od omiljene igračke do zastrašujućeg predmeta (lik sablasne lutke u romanu Bela Ane i Edvarda Sifreta)
• U Zagrobu nešto diše: smrt u pripovedačkim zbornicima Nešto diše u mojoj torti i Zagrob – zbirka hrvatskog horora
• Serijal Neruševac Darka Macana – čudesna bića u horor romanima za decu
• Signalistićke horor priče
• Ko je prokleo ukletu kuću? Motiv uklete kuće i njegova kontekstualizacija u priči „Nečista kuća“ Milete Jakšića i romanu Večna kuća Mladena Milosavljevića
• Milovan Glišić, ubica vampira

• Izvori i literatura
• Napomena
• Biografija

Marijana Jelisavčić Karanović (1992, Perućac). Osnovnu i srednju školu završila u Bajinoj Bašti, a osnovne i master akademske studije srpske književnosti na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu, gde je 2016. godine odbranila master rad na temu „Elementi horor fantastike u romanu srpskog predromantizma“, za koji je odlikovana Brankovom nagradom Matice srpske. Dobitnica je godišnje nagrade Filozofskog fakulteta u Novom Sadu za najboljeg mladog istraživača iz oblasti humanističkih nauka za 2020. godinu, druge nagrade na konkursu za najbolju kratku priču u 2022. godini, koju dodeljuje Dom ulture u Pirotu i druge nagrade na konkursu „Dositejevo zlatno pero“ (2024), koju dodeljuje Zadužbina Dositej Obradović. Objavila je zbirku kratkih priča Prihvati igru?, rukopis koji je nagrađen od strane žirija Prve knjige Matice srpske. Trenutno je na doktorskim studijama srpske književnosti u Novom Sadu, gde je prijavila rad na temu „Horor fantastika u srpskoj prozi XIX veka“. Učestvovala na više domaćih i međunarodnih skupova. Jedan od priređivača trećeg toma Sabranih dela Aleksandra Ristovića (Kulturni centar Novog Sada, 2021). Sa Milenom Zorić transkribovala i priredila roman Jovana Čokrljana Ogledala dobrodetelji i vernosti ili žalosna priključenija Dragoljuba i Ljubice iz 1829. godine (Matica srpska, 2020). Sa Velimirom Mladenovićem priredila je temat o Luju Aragonu u časopisu „Sveske“ (2017). Član je Matice srpske od maja 2017, a član saradnik od juna 2020. Član je Odbora Manifestacije „Antićevi dani“, Omladinskog odbora Matice srpske i Organizacionog odbora Međunarodnog festivala proze Prosefest. Od juna 2021. godine honorarni je saradnik u književnoj redakciji Kulturnog centra Novog Sada. Od oktobra 2022. zaposlena je na Visokoj školi strukovnih studija za obrazovanje vaspitača u Novom Sadu kao asistent za užu naučnu oblast Srpska filologija i književnost. Od januara 2024. sekretar je časopisa Detinjstvo. Radove objavljuje u periodici. Govori engleski i španski jezik.