Javna ustanova Narodna biblioteka „Njegoš“ iz Nikšića objavila je knjigu Slučaj gospodina Asimova i drugi romani pisca i slikara Ranka Krstajića. U knjizi su sabrana tri romana ovog svestranog umetnika: Slučaj gospodina Asimova, Martinov greh i Iluzija.

Reč je o prvom crnogorskom izdanju Krstajićeve proze, koje, prema rečima dr Marijane Terić, predstavlja značajan izdavački poduhvat i priliku da se crnogorskoj književnoj publici predstavi jedan dugo zanemarivan, ali osoben segment stvaralaštva ovog autora, koji je svojevremeno, kao priređivač, potpisao i veliku Antologiju svetske fantastike (1988, 2000).

U predgovoru knjige Slučaj gospodina Asimova i drugi romani, Marijana Terić Krstajićevu prozu određuje kao književnost nastalu na razmeđi sna i jave, fantastike i psihološke introspekcije, filozofske zapitanosti i poetske slike. Njegov književni svet oblikovan je iskustvima detinjstva, mitologijom i predanjima prostora u kome je odrastao, ali je istovremeno otvoren prema univerzalnim pitanjima identiteta, postojanja i smisla. Posebna karakteristika njegove proze jeste i izrazita vizuelnost, proistekla iz paralelnog bavljenja književnošću i likovnom umetnošću.

Centralno mesto u knjizi zauzima Slučaj gospodina Asimova, roman koji je od prvog objavljivanja imao zanimljivu književnu sudbinu. Prvo izdanje pojavilo se u beogradskoj Prosveti 1984. godine i odmah izazvalo veliku pažnju kritike. Zanimljivo je da je urednik tog izdanja bio Milorad Pavić, čiji je Hazarski rečnik premijerno objavljivanje doživeo iste godine. Slučaj gospodina Asimova kasnije je doživeo još dva izdanja (Prosveta 1996. i Plato 2005), preveden je na makedonski i bugarski jezik, a ovenčan je nagradom „Arka“ 2004. godine.

Kako ističe Terić, Slučaj gospodina Asimova izgrađen je na stalnom brisanju granica između stvarnosti i snova. Bezimena ulica, tajanstvena zgrada, neobični stanari i mračna atmosfera stvaraju prostor u kome granice između realnog i nadrealnog postaju gotovo neuhvatljive. U romanu se prepoznaju tragovi ruske psihološke fantastike, horora i gotičkog romana, dok su prisutni i postupci karakteristični za postmodernističku književnost.

Drugi roman, Martinov greh, fantastiku pomera prema istraživanju psiholoških i moralnih dilema. Središnji motivi su identitet, porodično nasleđe, krivica i nasleđeni greh, dok struktura „rukopisa unutar rukopisa“ dodatno usložnjava pripovedanje. Prema tumačenju Marijane Terić, roman spaja elemente fantastike, psihološke drame i postmodernističkog diskursa, gradeći priču u kojoj se prošlost i sadašnjost, san i java, kao i različiti nivoi pripovedanja neprestano prepliću.

U romanu Iluzija, prvi put objavljenom 2012. godine, Krstajić se okreće filozofskoj i meditativnoj dimenziji svoje proze. Pitanja stvarnosti, smisla postojanja, prolaznosti i lepote oblikovana su kroz priču o Teodoru Bodinu, piscu koji se vraća u primorski grad svoje mladosti i pokušava da povrati izgubljenu ljubav i razume sopstveno postojanje.

Tri romana objedinjena u ovom izdanju mogu se, prema rečima dr Marijane Terić, čitati i kao trilogija motiva – sna, greha i iluzije. U prvom junak prelazi granicu stvarnosti, u drugom se suočava sa najmračnijim slojevima ljudskog postojanja, dok u trećem pokušava da razume smisao svega što je doživeo.

Knjiga je štampana u mekom povezu, sadrži 244 stranu. Uskoro će biti dostupna za onlajn prodaju na sajtu PlatformaKnjiga.me.

Ranko Krstajić rođen je 1952. godine na Žabljaku, pod Durmitorom. Gimnaziju je završio u Nikšiću, a Filološki fakultet u Beogradu. Radio je kao profesor srpskog jezika za strance u Institutu za strane jezike u Beogradu.

Autor je romana Slučaj gospodina Asimova (Prosveta, 1984, 1996; Plato, 2005), Senka u magli (Prosveta, 1994), Martinov greh (Prosveta, 2000), Iluzija (Plato, 2012) i Uzaludna lepota (Srpska književna zadruga, 2018), kao i zbirki priča Noći crnog meseca (Rad, 1988, 1997), Miris divlje ruže (Čigoja, 2008), Odabrane priče (Orion art, 2009) i Gospodar sreće (Srpska književna zadruga, 2023).

Priredio je Antologiju svetske fantastike (Dositej, 1988; Mond, 2000 – izmenjeno i dopunjeno izdanje).

Dobitnik je međunarodne nagrade „Arka“, nagrade Udruženja književnika Srbije „Simo Matavulj“ i nagrade „Svetozar Ćorović“ za najbolju proznu knjigu na srpskom jeziku (Gospodar sreće) za 2022. godinu.

Aktivno se bavi i slikarstvom. Do sada je imao 22 samostalne izložbe i 50 kolektivnih u zemlji i inostranstvu. Živi i radi u Beogradu.

Izvor: Art-Anima.com