Posle rođendana striparice 4. septembra, u petak 11. septembra počeli su „Dani Čarobne knjige“, traju do 20. ovog meseca, a kao glavna „zvezda“ najavljena je „Saga o Vešcu“ poljskog pisca Andžeja Sapkovskog koji je prvu priču o ovom junaku objavio pre četiri decenije – piše dnevni list Danas.
„Kratka priča objavljena 1986. prerasla je u svetski fenomen. Ove godine navršava se 40 godina od objavljivanja prve kratke priče Andžeja Sapkovskog u poljskom časopisu za naučnu fantastiku i fantastiku Fantastyka – trenutka iz kog je proistekao ono što će postati jedan od najtrajnijih književnih univerzuma savremene fantastike. Četiri decenije kasnije, saga nije tek prolazni fenomen, već književni opus koji je dokazao svoju trajnu kulturnu i književnu relevantnost i prerastao u globalnu franšizu i oblasti zabave. Serijal o Vešcu, koji sadrži devet knjiga, prodat je u više od 30 miliona primeraka širom sveta i objavljen na više od 42 jezika na 80 tržišta, pri čemu neprestano dopire do novih generacija čitalaca“, kažu u Čarobnoj knjizi.
„Čarobnjaci“ ističu da godina jubileja dolazi i posle objavljivanja najnovijeg romana iz ove sage, Raskršće gavranova, koji je krajem 2024. objavljen u piščevoj rodnoj Poljskoj, dok je tokom 2025. usledila međunarodno usklađena izdavačka kampanja na svetskim tržištima. Ovaj roman je u Čarobnoj knjizi objavljen u prevodu Mile Gavrilović.
„Časopis Forbs uvrstio je 2024. Vešca među 30 najznačajnijih književnih serijala svih vremena. Od svojih početaka u Poljskoj do današnjeg statusa jednog od temelja svetske književne fantastike, koji je nadahnuo brojne adaptacije u različitim medijima, Veštac je pre svega književno delo čija snaga počiva na pripovedanju, što je osnov koji i četiri decenije kasnije nastavlja da širi njegovu popularnost“, ističu u Čarobnoj knjizi.
Glavni junak serijala je Geralt od Rivije, poznat i kao Beli vuk i Kasapin iz Blavikena, Mesar, putujući lovac na čudovišta, koji se kreće kroz moralno složen svet političkih intriga, ratova i sudbine. Odrastao je i pripreman za životni poziv među borcima Kaer Morhena, poznatim kao vešci, koji prolaze kroz obuku i mutacije koje im daju natčovečanske sposobnosti. Geralt ima neobičnu toleranciju na mutacije koje poboljšavaju njegove reflekse i čula, povećavaju njegovu otpornost na bolesti i usporavaju starenje. Mačevanje dopunjuje alhemijskim preparatima i jednostavnim magičnim činima.
On nije poreklom iz Rivije; usvojio je teritorijalno prezime iz poslovnih razloga, a kada u epizodi „Krštenje vatrom“ u bici kod mosta preko Jaruge pomaže snagama kraljice Meve, ona ga proglašava za viteza kao Geralta od Rivije. Veliki deo serijala vezan je za Geraltov odnos sa njegovom usvojenom ćerkom Ciri. Drugi važni lični odnosi uključuju njegovu romansu sa čarobnicom Jenefer iz Vengerberga i prijateljstvo sa bardom Maslačkom, zvanim Jaskir.
Geraltov svet Sapkovski je nazvao Kontinent, podeljen na četiri regiona među kojima je Severno Kraljevstvo mesto na kome se događa najveći deo priča. Kontinent su naseljavali gnomi i patuljci, a nekoliko hiljada godina pre događaja iz Vešca tu su došli vilenjaci preko mora. Posle rata vilenjaka i patuljaka, patuljci su primorani da se povuku u planine, a vilenjaci su se proširili u ravnice i šume. Ljudske kolonije su se pojavile oko petsto godina pre događaja iz priča Andžeja Sapkovskog. Izazivali su više ratova i novi poredak na kontinentu, gde žive i polutani, drijade, vukodlaci, vampiri i razna druga magična stvorenja.
Sapkovski je napravio poseban jezik za serijal – „govor drevnih“, zasnovan na engleskom, francuskom, velškom, irskom, latinskom i drugim jezicima. Spajajući folklor, crni humor i filozofsku dubinu, serijal je postao jedan od temelja savremene književne fantastike. Poznat po moralno slojevitim likovima, složenim zapletima i britkim dijalozima, Veštac preispituje tradicionalne obrasce fantastike, stavljajući u prvi plan nijansirane moralne izbore, a ne jednostavne sukobe dobra i zla.
Iz književnosti uspešno se preselio i u druge medije – strip, grafički roman, film, video i društvene igre, TV serijale i reklame – ostajući čvrsto ukorenjen u svojim književnim počecima. Netfliksova adaptacija Vešca prvi put je 2019. predstavila sagu svetskoj televizijskoj publici, a predstojeća, ujedno i poslednja sezona, zakazana je za ovu 2026. godinu. Kompanija CD Projekt Red razvija novi nastavak serijala video-igara Veštac kao nastavak izuzetno uspešne franšize u kom će Ciri preuzeti ulogu nove junakinje. U Čarobnoj knjizi smatraju da svi ovi projekti svedoče o trajnoj vitalnosti univerzuma koji je nastao u književnosti.
„Kad sam napisao prvu kratku priču pod naslovom Veštac, nisam imao nikakav dugoročni plan. Naprosto sam želeo da ispričam dobru priču. Nisam očekivao da će Geralt otputovati tako daleko izvan Poljske. Četrdeset godina kasnije, zahvalan sam što se čitaoci i dalje vraćaju ovim knjigama“, kaže Andžej Sapkovski, jedan od najuticajnijih glasova savremene svetske fantastike.
U rodnoj Poljskoj ima status nacionalnog heroja. Živi u Lođu, u kome je rođen 1948, a od 2008. je i počasni građanin svog rodnog grada. Kao uspešni ekonomista pre nego što se posvetio prevođenju i pisanju fantastike bavio se međunarodnom trgovinom. Iza sebe ima mnogobrojne poljske i međunarodne književne nagrade. Osim serijala o Vešcu, poznat je i kao autor „Husitske trilogije“, istorijske fantastike smeštene u vreme husitskih ratova u 15. veku, koja istoriju spaja sa uzbudljivom akcijom, britkim humorom i natprirodnim elementima, a i kao pisac eseja o kralju Arturu i vodiča kroz literarni svet fantastike.
Izdavač u akciji
U Čarobnoj knjizi kažu da povodom jubileja ovog književnog dela, širom sveta tokom 2026. godine planiraju niz akcija kojima će dodatno istaći književne temelje i dugoročnu relevantnost Vešca. To podrazumeva nova i posebna izdanja, kolekcionarska izdanja, osvežen dizajn korica, proslavu godišnjice i lokalno osmišljene kampanje kroz koje će se novi čitaoci upoznati sa sagom, uz brojne akcije i događaje posvećene obožavaocima. I u Srbiji su deo te kampanje, pripremaju posebne promotivne aktivnosti od specijalnih popusta u toku „Nedelje Čarobne knjige“ preko učešća u globalnoj kampanji deljenjem videa autora do specijalnih akcija u kojima će najverniji fanovi moći da osvoje potpisane knjige. Veštac će prvi put biti predstavljen publici i kroz potpuno dramatizovana audio izdanja na engleskom jeziku, čime će saga dobiti novu dimenziju imerzivnog pripovedanja.
Povodom Raskršća gavranova, na jesen 2026. izdavačke kuće Orion u Velikoj Britaniji i Orbit iz SAD pokrenuće poseban program produkcije audio izdanja sa kompletnom glumačkom postavom“, kažu u Čarobnoj knjizi, koja Geraltove avanture objavljuje od 2012. godine.
Izvor: Danas / J.T.
