Manifestacijama širom Irske ove godine se obeležavaju tri veka od objavljivanja romana Džonatana Svifta Guliverova putovanja koje važi za jedno od najznačajnijih dela satirične književnosti, čija su razmatranja ljudske prirode, nauke i društva i danas aktuelna.
Guliverova putovanja roman irskog pisca i sveštenika Džonatana Svifta objavljen je 1726. godine i ubrzo stekao veliku popularnost. Tri veka kasnije, godišnjica ovog književnog klasika obeležava se izložbama, festivalima, predavanjima i drugim programima širom Irske, uključujući i Triniti koledž u Dablinu, na kome je Svift studirao.
Roman je prvobitno objavljen pod naslovom Putovanja u neke udaljene zemlje sveta (Travels Into Several Remote Nations of the World). Svift je rukopis poslao londonskom izdavaču anonimno, svestan da bi njegova oštra društvena i politička satira mogla da izazove kontroverze. Knjiga je odmah privukla pažnju čitalaca, a vremenom je prerasla u jedno od najpoznatijih dela svetske književnosti, doživevši brojne prevode, prerade, stripske adaptacije i filmska izdanja.
Kroz Guliverova putovanja, Svift je izgradio fantastična svet koji mu omogućava da kritički sagleda ljudske slabosti, političke sukobe i pretenzije nauke.
U Liliputu, zemlji sićušnih ljudi, izbio je rat zbog spora o tome na kom kraju treba razbiti kuvano jaje. Ovaj apsurdni sukob predstavlja satirični komentar verskih i političkih razmirica u Evropi. U Brobdingnagu, zemlji džinova, Guliver je prinuđen da sopstvenu civilizaciju sagleda iz drugačije perspektive, a njegove priče o domovini razotkrivaju korupciju i surovost ljudskog društva.
Posebno zanimljiva savremenim čitaocima ostaje Laputa, zemlja plutajuće ostrvo čiji su stanovnici opsednuti naukom i apstraktnim teorijama. Njihovi eksperimenti, među kojima je i pokušaj izvlačenja sunčeve svetlosti iz krastavca, predstavljaju ismevanje naučne oholosti i istraživanja izvan sfere praktičnih potreba. Sviftova satira danas se prepoznaje i u raspravama o razvoju veštačke inteligencije i odnosu društva prema tehnologiji.
U kraljevstvu Lugnaga, Guliver upoznaje struldburge – besmrtna bića koja, međutim, nastavljaju da stare i obolevaju. Ova epizoda otvara pitanja o prirodi besmrtnosti i njenim mogućim posledicama, daleko od idealizovanih predstava o večnom životu.
Programi povodom obeležavanja godišnjice ne ograničavaju se samo na istorijskom značaju romana. Izložba na Triniti koledžu u Dablinu predstavlja različita izdanja i prerade Guliverovih putovanja, od istorijskih ilustracija do savremenih adaptacija. Među eksponatima se nalaze strip kompanije Marvel iz 1976. godine, kao i retko sačuvano skraćeno izdanje iz 1761. godine.
Naročita pažnja posvećena je i savremenim književnim tumačenjima, uključujući dela koja događaje iz romana sagledavaju iz perspektive Guliverove supruge Meri – junakinje čiji je lik potisnut u drugi plan u tradicionalnim čitanjima.
Prateći program obuhvata i razgovore o umetnosti i kritici društvene moći, predavanja, izložbe i muzičke nastupe. Manifestacije se održavaju i u katedrali Svetog Patrika u Dablinu, u kojoj je Svift služio kao dekan.
Džonatan Svift (1667-1745) je bio jedan od najznačajnijih satiričara engleske književnosti. Njegovo stvaralaštvo obeležili su beskompromisna kritika društvenih nepravdi i sposobnost da apsurd prikaže kao ogledalo stvarnosti. U delu Skroman predlog (A Modest Proposal), objavljenom 1729. godine, koristio je šokantnu ironiju da ukaže na položaj siromašnih Iraca, prikazujući njihovu decu kao hranu bogatih.
Upravo ta Sviftova sposobnost da fantastiku iskoristi u svrhu kritike stvarnog sveta, objašnjava trajnu privlačnost Guliverovih putovanja. Tri stotine godina nakon prvog izdanja, Sviftov roman ostaje podjednako zanimljiv kao fantastična pustolovina i kao satira koja čitaoca podstiče da preispita svet u kome živi.
Izvor: Art-Anima.com
